Cybersecurity en digitale transformatie zijn geen mannenzaken, maar de praktijk in Nederland laat iets anders zien. Mietta Groeneveld, directeur van het Nederlandse Documenten Control Center of Excellence, weet dat als geen ander. Ze brak als een van de weinige vrouwen door in een wereld van tanks, radarsystemen en commandovoering, en trekt nu internationaal de aandacht als expert op het gebied van cybersecurity, AI en multidomeinoperaties.
Haar verhaal begon veertig jaar geleden, bijna bij toeval, zo licht ze in podcast All the Cyber Ladies toe. Een bekende wees haar op de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Ze had er nooit van gehoord, twijfelde, maar ging toch. Eenmaal binnen het kasteel, voor de commissie, werd ze aangenomen voor de technische dienst. Niet haar eerste keuze, maar achteraf de beste die ze had kunnen maken.
Techniek als rode draad
Na de KMA studeerde Groeneveld Toegepaste Natuurkunde in Delft, als 27-jarige, naast collega’s die jaren jonger waren. Ze werkte aan systemen als de FM9000, een radiosysteem binnen defensie, en de AN/TPQ-36, een radarinstallatie. Die technische basis legde het fundament voor haar latere werk in cybersecurity en digitale transformatie. “Ik ben toevallig bij de KMA terechtgekomen via een tip en heb daar technische dienst gestudeerd. Later ben ik in Delft afgestudeerd in toegepaste natuurkunde en via de technische staf in de cybersecurity terechtgekomen.”
Ze voelde zich soms de kleinste in de groep, fysiek minder sterk dan haar mannelijke collega’s
Die route was verre van voor de hand liggend. Bij de landmacht begonnen ze met acht vrouwen. Na een jaar waren er nog maar twee over. Groeneveld was een van hen. Ze voelde zich soms de kleinste in de groep, fysiek minder sterk dan haar mannelijke collega’s. Maar ze leerde al snel dat dat er weinig toe deed. “Wat ik ontdekte is dat je gewoon als gelijke moet praten. Maak jezelf niet kleiner. Zeg jezelf dat je op datzelfde niveau staat.”
Kirgizië als keerpunt
Een uitzending naar Kirgizië veranderde haar perspectief fundamenteel. Ze werkte daar als Deputy Contingency Commander, op een basis met Amerikanen, Zuid-Koreanen, Noren en Denen. Ze trok op met een vrouwelijke Russische tolk en bezocht de lokale bevolking. Wat ze zag, raakte haar. Vrouwen die hoogopgeleid waren geweest, die kansen hadden gehad, maar die na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie alles verloren. Pensioen weg, kansen weg, toekomst weg.
“Mannen-vrouwengelijkheid is echt een basis voor stabiliteit en vrijheid. De meest gelukkige landen in de wereld zijn de landen waar vrouwen en mannen het meest gelijk zijn. En dat vergeten we heel vaak.” Die overtuiging nam ze mee terug naar Nederland en naar haar werk binnen defensie en NATO.
Nederland loopt achter
Mietta Groeneveld [afbeelding: All the Cyber Ladies]
Op het gebied van vrouwen in bètastudies scoort Nederland slecht, vindt Groeneveld. Ze wijst niet op structurele uitsluiting, maar op culturele patronen. In Turkije zijn ouders juist trots als hun dochter ingenieur wordt. In landen uit het voormalige Oostblok geldt techniek als een vanzelfsprekende studiekeuze voor vrouwen. In Nederland werkt het omgekeerde mechanisme: het idee dat techniek ‘niet voor meisjes’ is, wordt doorgegeven van generatie op generatie. “Dat is gewoon onzin. En dat is dus een door vrouwen gepropageerd, maar als opgedrongen en opgegroeide idee.”
Technische universiteiten in Nederland hebben, afgezet tegen Europa, een van de laagste percentages vrouwelijke studenten. Groeneveld ziet dat als een gemiste kans. Niet alleen voor de vrouwen zelf, maar voor de maatschappij als geheel.
Oekraïne als digitaal voorbeeld
In haar huidige rol als directeur van het Documenten Control Center of Excellence richt Groeneveld zich op commandovoering, digitale transformatie, AI en multidomeinoperaties. Ze trekt lessen uit de oorlog in Oekraïne, dat steeg van positie 105 naar positie 5 op de lijst van meest gedigitaliseerde landen. Dat ging niet alleen om het leger. Het ging om de gehele bevolking. “Je gaat zo’n oorlog nooit winnen op gewicht. Je wint altijd een oorlog alleen maar door langetermijndenken te doen.”
Digitalisering hield onderwijs bereikbaar voor kinderen, zorgde dat de economie bleef draaien en hield het moreel hoog. Dat is, volgens Groeneveld, precies de kern van moderne defensie. Technologie is niet een middel om te vernietigen, het is een middel om te beschermen wat de moeite waard is.
AI en desinformatie als nieuwe dreiging
De snelheid van AI baart haar zorgen. Niet omdat de technologie op zichzelf gevaarlijk is, maar omdat ze in verkeerde handen razendsnel desinformatie verspreidt. “Op dit moment wordt vooral ons denken beïnvloed. Via TikTok en alle andere sociale media worden we heel bewust een bepaald beeld voorgespiegeld. En dat beeld kun je nu met de snelheid van het licht beïnvloeden.”
Geloof in jezelf, oefen zelfvertrouwen, en laat je nooit op een lager niveau zetten dan waar je staat
Ze ziet de sociale cohesie als het échte verdedigingsfront. Wie mensen verdeelt, verzwakt een samenleving van binnenuit. Haar antwoord: AI juist inzetten om verbinding te versterken, mensen met elkaar te laten praten en het gesprek over gedeelde waarden te voeren. “Dat is iets anders dan voor vrede. Vrede is dat wat we nu in Afghanistan hebben. Waar vrouwen mogen kijken met één oog. Is dat ook vrede?”
Tips voor vrouwen in cybersecurity
Aan vrouwen die overwegen een stap te zetten richting cybersecurity of defensie, geeft Groeneveld een helder advies. Geloof in jezelf, oefen zelfvertrouwen, en laat je nooit op een lager niveau zetten dan waar je staat. “Als je bewust op een lager niveau gezet wordt, accepteer dat nooit. Jij weet zeker ook een stuk wat die ander niet weet.” Uniformen helpen dan soms letterlijk: ze geven status en autoriteit. Maar ook zonder uniform geldt: ga de kamer in als gelijke.
De wereld van cybersecurity en defensie heeft vrouwen nodig, niet als uitzondering, maar als vanzelfsprekendheid. Groeneveld is het bewijs dat het kan. En ze is er nog lang niet mee klaar.
Cybersecurity: van KMA tot commandovoering
Vrouwen in tech: achterhaald beeld
Cybersecurity en digitale transformatie zijn geen mannenzaken, maar de praktijk in Nederland laat iets anders zien. Mietta Groeneveld, directeur van het Nederlandse Documenten Control Center of Excellence, weet dat als geen ander. Ze brak als een van de weinige vrouwen door in een wereld van tanks, radarsystemen en commandovoering, en trekt nu internationaal de aandacht als expert op het gebied van cybersecurity, AI en multidomeinoperaties.
Haar verhaal begon veertig jaar geleden, bijna bij toeval, zo licht ze in podcast All the Cyber Ladies toe. Een bekende wees haar op de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Ze had er nooit van gehoord, twijfelde, maar ging toch. Eenmaal binnen het kasteel, voor de commissie, werd ze aangenomen voor de technische dienst. Niet haar eerste keuze, maar achteraf de beste die ze had kunnen maken.
Techniek als rode draad
Na de KMA studeerde Groeneveld Toegepaste Natuurkunde in Delft, als 27-jarige, naast collega’s die jaren jonger waren. Ze werkte aan systemen als de FM9000, een radiosysteem binnen defensie, en de AN/TPQ-36, een radarinstallatie. Die technische basis legde het fundament voor haar latere werk in cybersecurity en digitale transformatie. “Ik ben toevallig bij de KMA terechtgekomen via een tip en heb daar technische dienst gestudeerd. Later ben ik in Delft afgestudeerd in toegepaste natuurkunde en via de technische staf in de cybersecurity terechtgekomen.”
Die route was verre van voor de hand liggend. Bij de landmacht begonnen ze met acht vrouwen. Na een jaar waren er nog maar twee over. Groeneveld was een van hen. Ze voelde zich soms de kleinste in de groep, fysiek minder sterk dan haar mannelijke collega’s. Maar ze leerde al snel dat dat er weinig toe deed. “Wat ik ontdekte is dat je gewoon als gelijke moet praten. Maak jezelf niet kleiner. Zeg jezelf dat je op datzelfde niveau staat.”
Kirgizië als keerpunt
Een uitzending naar Kirgizië veranderde haar perspectief fundamenteel. Ze werkte daar als Deputy Contingency Commander, op een basis met Amerikanen, Zuid-Koreanen, Noren en Denen. Ze trok op met een vrouwelijke Russische tolk en bezocht de lokale bevolking. Wat ze zag, raakte haar. Vrouwen die hoogopgeleid waren geweest, die kansen hadden gehad, maar die na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie alles verloren. Pensioen weg, kansen weg, toekomst weg.
“Mannen-vrouwengelijkheid is echt een basis voor stabiliteit en vrijheid. De meest gelukkige landen in de wereld zijn de landen waar vrouwen en mannen het meest gelijk zijn. En dat vergeten we heel vaak.” Die overtuiging nam ze mee terug naar Nederland en naar haar werk binnen defensie en NATO.
Nederland loopt achter
Op het gebied van vrouwen in bètastudies scoort Nederland slecht, vindt Groeneveld. Ze wijst niet op structurele uitsluiting, maar op culturele patronen. In Turkije zijn ouders juist trots als hun dochter ingenieur wordt. In landen uit het voormalige Oostblok geldt techniek als een vanzelfsprekende studiekeuze voor vrouwen. In Nederland werkt het omgekeerde mechanisme: het idee dat techniek ‘niet voor meisjes’ is, wordt doorgegeven van generatie op generatie. “Dat is gewoon onzin. En dat is dus een door vrouwen gepropageerd, maar als opgedrongen en opgegroeide idee.”
Technische universiteiten in Nederland hebben, afgezet tegen Europa, een van de laagste percentages vrouwelijke studenten. Groeneveld ziet dat als een gemiste kans. Niet alleen voor de vrouwen zelf, maar voor de maatschappij als geheel.
Oekraïne als digitaal voorbeeld
In haar huidige rol als directeur van het Documenten Control Center of Excellence richt Groeneveld zich op commandovoering, digitale transformatie, AI en multidomeinoperaties. Ze trekt lessen uit de oorlog in Oekraïne, dat steeg van positie 105 naar positie 5 op de lijst van meest gedigitaliseerde landen. Dat ging niet alleen om het leger. Het ging om de gehele bevolking. “Je gaat zo’n oorlog nooit winnen op gewicht. Je wint altijd een oorlog alleen maar door langetermijndenken te doen.”
Digitalisering hield onderwijs bereikbaar voor kinderen, zorgde dat de economie bleef draaien en hield het moreel hoog. Dat is, volgens Groeneveld, precies de kern van moderne defensie. Technologie is niet een middel om te vernietigen, het is een middel om te beschermen wat de moeite waard is.
AI en desinformatie als nieuwe dreiging
De snelheid van AI baart haar zorgen. Niet omdat de technologie op zichzelf gevaarlijk is, maar omdat ze in verkeerde handen razendsnel desinformatie verspreidt. “Op dit moment wordt vooral ons denken beïnvloed. Via TikTok en alle andere sociale media worden we heel bewust een bepaald beeld voorgespiegeld. En dat beeld kun je nu met de snelheid van het licht beïnvloeden.”
Ze ziet de sociale cohesie als het échte verdedigingsfront. Wie mensen verdeelt, verzwakt een samenleving van binnenuit. Haar antwoord: AI juist inzetten om verbinding te versterken, mensen met elkaar te laten praten en het gesprek over gedeelde waarden te voeren. “Dat is iets anders dan voor vrede. Vrede is dat wat we nu in Afghanistan hebben. Waar vrouwen mogen kijken met één oog. Is dat ook vrede?”
Tips voor vrouwen in cybersecurity
Aan vrouwen die overwegen een stap te zetten richting cybersecurity of defensie, geeft Groeneveld een helder advies. Geloof in jezelf, oefen zelfvertrouwen, en laat je nooit op een lager niveau zetten dan waar je staat. “Als je bewust op een lager niveau gezet wordt, accepteer dat nooit. Jij weet zeker ook een stuk wat die ander niet weet.” Uniformen helpen dan soms letterlijk: ze geven status en autoriteit. Maar ook zonder uniform geldt: ga de kamer in als gelijke.
De wereld van cybersecurity en defensie heeft vrouwen nodig, niet als uitzondering, maar als vanzelfsprekendheid. Groeneveld is het bewijs dat het kan. En ze is er nog lang niet mee klaar.