Europese alternatieven maken onafhankelijkheid concreet
Digitale soevereiniteit krijgt volgens Marleen Stikker steeds meer kans van slagen. Waar Europese organisaties jarenlang vastzaten aan Big Tech, ontstaan nu alternatieven die controle, keuzevrijheid en maatschappelijke waarden centraal stellen.
Internetpionier Stikker ziet een omslag, zo is in een interview bij ‘Follow the money’ te lezen. Niet omdat de macht van grote technologiebedrijven plots verdwenen is, maar omdat steeds meer organisaties begrijpen dat afhankelijkheid ook een strategisch risico vormt. Dat bewustzijn groeit tegelijk met de beschikbaarheid van Europese en open alternatieven.
Momentum voor digitale soevereiniteit
Stikker waarschuwt al sinds de jaren negentig voor een internet waarin macht zich concentreert bij enkele commerciële partijen. Toch ziet ze nu iets veranderen. “We zitten in een perfect storm en het begrip strategische autonomie duikt nu overal op. Dat begrip is de sleutel voor een mogelijke verandering.”
Die verandering draait volgens haar niet om technologie afwijzen. Het gaat om opnieuw kunnen kiezen. “Het is nu makkelijker over te brengen dat we die afhankelijkheid moeten afbouwen en moeten werken aan alternatieven.”
Digitale soevereiniteit verschuift van een abstract beleidsbegrip naar een praktische IT-keuze
Die ontwikkeling krijgt inmiddels ook Europese steun. De Europese Commissie noemt open source, interoperabiliteit en digitale commons belangrijke bouwstenen voor Europese digitale soevereiniteit. Het Digital Commons EDIC, waarin onder meer Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië samenwerken, moet gezamenlijke digitale infrastructuur en herbruikbare open oplossingen helpen opschalen.
Praktische keuzevrijheid
Voor Stikker ligt een belangrijk antwoord bij digitale commons en open source. Zij noemt Nextcloud als concreet alternatief voor Microsoft- en Google-omgevingen. “Het is een serieus alternatief en goed ontworpen, en het werkt ook in grote organisaties.”
Daarmee verschuift digitale soevereiniteit van een abstract beleidsbegrip naar een praktische IT-keuze. Organisaties kunnen software gebruiken die niet volledig afhankelijk is van een enkele leverancier. Ook kunnen verschillende partijen ondersteuning, hosting en beheer verzorgen.
De Europese beweging sluit daarop aan. Het Digital Commons EDIC is in 2026 gestart met projecten rond open digitale infrastructuur en een pilot voor een Europees Sovereign Tech Fund. De Nederlandse overheid benadrukt daarbij dat open source, gedeelde infrastructuur en Europese samenwerking de digitale autonomie kunnen versterken.
Open sociale media
Marleen Stikker [foto: Sebastiaan ter Burg , https://www.flickr.comphotoster-burg54794459642, CC BY 4.0]
Ook buiten kantoorsoftware ziet Stikker ruimte voor verandering. Zij pleit ervoor niet alleen afscheid te nemen van dominante platforms, maar vooral aantrekkelijke alternatieven op te bouwen. “Wat ik wel als strategie nu zie is, zeker rondom sociale media. Er zijn echt hele goede alternatieven voor.”
Daarbij wijst ze op open sociale netwerken waarin gebruikers niet volledig vastzitten aan een enkel platform. “Ga op zoek naar alternatieven. Ga daar tijd en aandacht aan besteden. Want dan groeit dat ook.”
Dat vraagt volgens haar om een collectieve beweging van media, overheden, culturele instellingen en gebruikers. Juist daar ligt volgens Stikker de positieve impact. Als organisaties hun publiek ook op open sociale platforms opbouwen, ontstaat er daadwerkelijk keuzevrijheid.
Digitale autonomie vraagt om investeren
De kern van Stikkers boodschap is daarmee opvallend positief. De oplossing ligt niet alleen in regulering van Big Tech, maar in het bouwen van een digitale omgeving waarin alternatieven aantrekkelijk genoeg zijn om daadwerkelijk te gebruiken.
“Er zijn alternatieven, maar we moeten ze wel gaan supporten.” Dat vraagt om investeringen, kennis en samenwerking. Europa zet daarvoor inmiddels concrete stappen. De vraag is niet langer alleen of digitale soevereiniteit wenselijk is, maar hoe snel organisaties die keuzevrijheid daadwerkelijk gaan organiseren.
Digitale infrastructuur opnieuw vormgeven vanuit keuzevrijheid, openheid en maatschappelijke waarde
Stikker vat het praktische handelingsperspectief helder samen: “We zijn in transitie. We moeten veel meer aandacht besteden aan wat we wel willen. Daar energie in stoppen. Groot groeien.”
Dat maakt digitale soevereiniteit meer dan een defensieve reactie op Big Tech. Het wordt een kans om digitale infrastructuur opnieuw vorm te geven vanuit keuzevrijheid, openheid en maatschappelijke waarde.
Digitale soevereiniteit krijgt eindelijk tractie
Europese alternatieven maken onafhankelijkheid concreet
Digitale soevereiniteit krijgt volgens Marleen Stikker steeds meer kans van slagen. Waar Europese organisaties jarenlang vastzaten aan Big Tech, ontstaan nu alternatieven die controle, keuzevrijheid en maatschappelijke waarden centraal stellen.
Internetpionier Stikker ziet een omslag, zo is in een interview bij ‘Follow the money’ te lezen. Niet omdat de macht van grote technologiebedrijven plots verdwenen is, maar omdat steeds meer organisaties begrijpen dat afhankelijkheid ook een strategisch risico vormt. Dat bewustzijn groeit tegelijk met de beschikbaarheid van Europese en open alternatieven.
Momentum voor digitale soevereiniteit
Stikker waarschuwt al sinds de jaren negentig voor een internet waarin macht zich concentreert bij enkele commerciële partijen. Toch ziet ze nu iets veranderen. “We zitten in een perfect storm en het begrip strategische autonomie duikt nu overal op. Dat begrip is de sleutel voor een mogelijke verandering.”
Die verandering draait volgens haar niet om technologie afwijzen. Het gaat om opnieuw kunnen kiezen. “Het is nu makkelijker over te brengen dat we die afhankelijkheid moeten afbouwen en moeten werken aan alternatieven.”
Die ontwikkeling krijgt inmiddels ook Europese steun. De Europese Commissie noemt open source, interoperabiliteit en digitale commons belangrijke bouwstenen voor Europese digitale soevereiniteit. Het Digital Commons EDIC, waarin onder meer Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië samenwerken, moet gezamenlijke digitale infrastructuur en herbruikbare open oplossingen helpen opschalen.
Praktische keuzevrijheid
Voor Stikker ligt een belangrijk antwoord bij digitale commons en open source. Zij noemt Nextcloud als concreet alternatief voor Microsoft- en Google-omgevingen. “Het is een serieus alternatief en goed ontworpen, en het werkt ook in grote organisaties.”
Daarmee verschuift digitale soevereiniteit van een abstract beleidsbegrip naar een praktische IT-keuze. Organisaties kunnen software gebruiken die niet volledig afhankelijk is van een enkele leverancier. Ook kunnen verschillende partijen ondersteuning, hosting en beheer verzorgen.
De Europese beweging sluit daarop aan. Het Digital Commons EDIC is in 2026 gestart met projecten rond open digitale infrastructuur en een pilot voor een Europees Sovereign Tech Fund. De Nederlandse overheid benadrukt daarbij dat open source, gedeelde infrastructuur en Europese samenwerking de digitale autonomie kunnen versterken.
Open sociale media
Ook buiten kantoorsoftware ziet Stikker ruimte voor verandering. Zij pleit ervoor niet alleen afscheid te nemen van dominante platforms, maar vooral aantrekkelijke alternatieven op te bouwen. “Wat ik wel als strategie nu zie is, zeker rondom sociale media. Er zijn echt hele goede alternatieven voor.”
Daarbij wijst ze op open sociale netwerken waarin gebruikers niet volledig vastzitten aan een enkel platform. “Ga op zoek naar alternatieven. Ga daar tijd en aandacht aan besteden. Want dan groeit dat ook.”
Dat vraagt volgens haar om een collectieve beweging van media, overheden, culturele instellingen en gebruikers. Juist daar ligt volgens Stikker de positieve impact. Als organisaties hun publiek ook op open sociale platforms opbouwen, ontstaat er daadwerkelijk keuzevrijheid.
Digitale autonomie vraagt om investeren
De kern van Stikkers boodschap is daarmee opvallend positief. De oplossing ligt niet alleen in regulering van Big Tech, maar in het bouwen van een digitale omgeving waarin alternatieven aantrekkelijk genoeg zijn om daadwerkelijk te gebruiken.
“Er zijn alternatieven, maar we moeten ze wel gaan supporten.” Dat vraagt om investeringen, kennis en samenwerking. Europa zet daarvoor inmiddels concrete stappen. De vraag is niet langer alleen of digitale soevereiniteit wenselijk is, maar hoe snel organisaties die keuzevrijheid daadwerkelijk gaan organiseren.
Stikker vat het praktische handelingsperspectief helder samen: “We zijn in transitie. We moeten veel meer aandacht besteden aan wat we wel willen. Daar energie in stoppen. Groot groeien.”
Dat maakt digitale soevereiniteit meer dan een defensieve reactie op Big Tech. Het wordt een kans om digitale infrastructuur opnieuw vorm te geven vanuit keuzevrijheid, openheid en maatschappelijke waarde.