Circulaire IT ontwikkelt zich razendsnel, maar zonder gedragsverandering bij gebruikers blijft echte impact uit. Tijdens een recent hardwarepanel op het Circulaire-IT Jaarcongres werd duidelijk dat innovatie in ontwerp, reparatie en regelgeving slechts een deel van de oplossing vormt. Circulaire IT vraagt om een fundamentele verschuiving in hoe organisaties en consumenten technologie gebruiken en waarderen.
De discussie liet een spanningsveld zien dat de hele sector raakt. Aan de ene kant investeren fabrikanten fors in modulaire ontwerpen, reparatievriendelijkheid en circulaire businessmodellen. Aan de andere kant blijft de vraag vanuit de markt achter. Gebruikers kiezen nog te vaak voor prijs, performance en design, en minder voor levensduur of herbruikbaarheid. Dit artikel analyseert de belangrijkste inzichten en plaatst ze in een bredere context van duurzame digitalisering.
Design bepaalt 80 procent impact
Een van de meest terugkerende inzichten uit het panel is dat design de sleutel vormt tot circulariteit. Experts schatten dat tot 80 procent van de duurzaamheid van een IT-product al in de ontwerpfase wordt bepaald.
Fabrikanten zetten daarom steeds vaker in op modulaire componenten die eenvoudig te vervangen zijn, gescheiden onderdelen, zoals losse I/O-boards, schroefbare in plaats van gelijmde constructies en standaardisatie van onderdelen en interfaces.
EU wil de levenscyclus van producten verlengen en e-waste reduceren
Deze verschuiving maakt reparatie sneller, goedkoper en efficiënter. In plaats van een compleet moederbord te vervangen, volstaat het vervangen van een klein onderdeel. Dit verlaagt niet alleen kosten, maar ook de ecologische impact aanzienlijk.
Volgens de Europese Ecodesign-richtlijn moeten producten steeds vaker voldoen aan eisen rond repareerbaarheid en levensduur. Dit sluit aan op de bredere ambitie van de EU om de levenscyclus van producten te verlengen en e-waste te reduceren.
Reparatie en modulariteit
Hoewel de technologie beschikbaar is, blijft adoptie achter. Gebruikers vragen wel om modulariteit en upgradebaarheid, maar maken er in de praktijk nauwelijks gebruik van.
Dit heeft meerdere oorzaken. Zo geven consumenten prioriteit aan design en gewicht en bedrijven kiezen voor voorspelbaarheid en standaardisatie. Daar tegenover staat dat technologische integratie, zoals CPU met geïntegreerd geheugen, upgradeopties beperkt.
De paradox is duidelijk: de markt vraagt om duurzaamheid, maar handelt er niet naar. Veel apparaten worden vervangen voordat ze technisch verouderd zijn. Dit spanningsveld dwingt fabrikanten om keuzes te maken. Moeten zij blijven optimaliseren voor dunne, lichte apparaten, of kiezen voor robuustere, beter repareerbare ontwerpen?
Servicegedreven modellen
Een belangrijke verschuiving in de sector is de overgang van product naar service. In plaats van eigendom verschuift de focus naar gebruik. Dit vertaalt zich in device-as-a-service modellen, leaseconstructies met terugnamegarantie, refurbish programma’s met certificering en lifecycle management door OEM’s.
Veel hardware verdwijnt nog steeds buiten zicht, zonder tracking of hergebruik
In deze modellen blijft de fabrikant verantwoordelijk voor het product gedurende de volledige levenscyclus. Dit stimuleert ontwerpkeuzes die duurzaamheid bevorderen.
Toch ontstaat hier een nieuw knelpunt: toegang tot gebruikte apparaten. Zonder retourstromen kunnen fabrikanten geen circulaire keten opbouwen. Veel hardware verdwijnt nog steeds buiten zicht, zonder tracking of hergebruik.
Vertrouwen cruciaal bij refurbished IT
Refurbished IT groeit snel, maar vertrouwen blijft een kritische factor. Klanten verwachten dat refurbished producten dezelfde kwaliteit leveren als nieuwe apparaten.
Daarom investeren fabrikanten in certificeringsprogramma’s, auditprocessen bij partners, kwaliteitsstandaarden en garanties en transparantie in herkomst en gebruik. Als een refurbished product faalt, schaadt dit direct het merk. Vertrouwen vormt dus de basis van schaalbare circulariteit.
Volgens recente marktanalyses groeit de refurbished markt in Europa jaarlijks met dubbele cijfers. Toch blijft het aandeel relatief klein ten opzichte van nieuwe verkoop.
Wetgeving versnelt circulaire IT
[Illustratie: herbinisaac | Pixabay]
Regelgeving blijkt een van de krachtigste versnellers van duurzame IT. Zonder wettelijke kaders bewegen veel bedrijven simpelweg te langzaam.
Belangrijke ontwikkelingen zijn verplichte reparatie-indexen, recht op reparatie wetgeving, strengere eisen voor energiegebruik en rapportageverplichtingen via ESG en CSRD. In Frankrijk heeft de reparatie-index al geleid tot meetbare gedragsverandering. Consumenten kiezen vaker voor producten die eenvoudig te repareren zijn.
Wetgeving zorgt voor een gelijk speelveld. Bedrijven die achterblijven, verliezen marktoegang. Dit dwingt de hele sector om te versnellen.
Wanneer software support stopt, worden apparaten functioneel verouderd, zelfs als de hardware nog prima werkt. Dit maakt samenwerking in de keten essentieel. Hardware- en softwareleveranciers moeten hun roadmaps beter op elkaar afstemmen.
Gedragsverandering
De grootste uitdaging ligt niet in technologie, maar in gedrag. Zowel consumenten als organisaties moeten anders leren omgaan met IT.
Belangrijke gedragsveranderingen zijn langer gebruik van apparaten, acceptatie van refurbished producten, bereidheid om te repareren in plaats van vervangen en focus op total cost of ownership in plaats van aanschafprijs.
De zakelijke markt speelt een sleutelrol in de versnelling van circulaire IT
In de zakelijke markt lijkt deze transitie sneller te verlopen. Grote organisaties sturen actief op CO2-reductie en lifecycle management. In de consumentenmarkt blijft dit lastiger. Jongere generaties groeien op met een wegwerpcultuur. Repareren is geen vanzelfsprekendheid meer.
Rol van zakelijke markt
De zakelijke markt speelt een sleutelrol in de versnelling van circulaire IT. Grote volumes en gestandaardiseerde processen maken impact mogelijk.
Organisaties kunnen sturen op duurzame inkoopcriteria, minimale levensduur van devices, verplichte retourstromen en inzet van refurbished hardware. Omdat 70 tot 80 procent van de CO2-impact van IT in de productiefase zit, levert verlenging van de levensduur directe klimaatwinst op.
Door apparaten langer te gebruiken en opnieuw in te zetten, kan de sector haar ecologische footprint aanzienlijk verkleinen.
Systeemvraagstuk
De paneldiscussie maakt een ding duidelijk: circulaire IT is geen technologisch probleem, maar een systeemvraagstuk. Succes vraagt om samenwerking in de hele keten, consistente regelgeving, transparantie en meetbaarheid en gedragsverandering bij gebruikers.
Zonder vraag vanuit de markt blijft circulariteit niche
Fabrikanten kunnen het niet alleen. Zonder vraag vanuit de markt blijft circulariteit niche. De echte doorbraak ontstaat pas wanneer duurzaamheid net zo belangrijk wordt als prijs en performance.
Van innovatie naar adoptie
Circulaire IT heeft de technologische fase grotendeels doorlopen. De oplossingen zijn er. Modulaire ontwerpen, reparatievriendelijke devices en circulaire businessmodellen bestaan al. De volgende fase draait om adoptie. Dat vraagt om duidelijke wetgeving, sterke marktprikkels, betere informatie voor gebruikers en vooral een andere mindset.
Pas wanneer gebruikers actief kiezen voor duurzaamheid, kan circulaire IT opschalen naar mainstream. De sector staat daarmee op een kantelpunt. Niet technologie, maar gedrag bepaalt het tempo van de transitie.
Circulaire IT: van design naar gedragsverandering
Waarom techniek alleen niet genoeg is
Circulaire IT ontwikkelt zich razendsnel, maar zonder gedragsverandering bij gebruikers blijft echte impact uit. Tijdens een recent hardwarepanel op het Circulaire-IT Jaarcongres werd duidelijk dat innovatie in ontwerp, reparatie en regelgeving slechts een deel van de oplossing vormt. Circulaire IT vraagt om een fundamentele verschuiving in hoe organisaties en consumenten technologie gebruiken en waarderen.
De discussie liet een spanningsveld zien dat de hele sector raakt. Aan de ene kant investeren fabrikanten fors in modulaire ontwerpen, reparatievriendelijkheid en circulaire businessmodellen. Aan de andere kant blijft de vraag vanuit de markt achter. Gebruikers kiezen nog te vaak voor prijs, performance en design, en minder voor levensduur of herbruikbaarheid. Dit artikel analyseert de belangrijkste inzichten en plaatst ze in een bredere context van duurzame digitalisering.
Design bepaalt 80 procent impact
Een van de meest terugkerende inzichten uit het panel is dat design de sleutel vormt tot circulariteit. Experts schatten dat tot 80 procent van de duurzaamheid van een IT-product al in de ontwerpfase wordt bepaald.
Fabrikanten zetten daarom steeds vaker in op modulaire componenten die eenvoudig te vervangen zijn, gescheiden onderdelen, zoals losse I/O-boards, schroefbare in plaats van gelijmde constructies en standaardisatie van onderdelen en interfaces.
Deze verschuiving maakt reparatie sneller, goedkoper en efficiënter. In plaats van een compleet moederbord te vervangen, volstaat het vervangen van een klein onderdeel. Dit verlaagt niet alleen kosten, maar ook de ecologische impact aanzienlijk.
Volgens de Europese Ecodesign-richtlijn moeten producten steeds vaker voldoen aan eisen rond repareerbaarheid en levensduur. Dit sluit aan op de bredere ambitie van de EU om de levenscyclus van producten te verlengen en e-waste te reduceren.
Reparatie en modulariteit
Hoewel de technologie beschikbaar is, blijft adoptie achter. Gebruikers vragen wel om modulariteit en upgradebaarheid, maar maken er in de praktijk nauwelijks gebruik van.
Dit heeft meerdere oorzaken. Zo geven consumenten prioriteit aan design en gewicht en bedrijven kiezen voor voorspelbaarheid en standaardisatie. Daar tegenover staat dat technologische integratie, zoals CPU met geïntegreerd geheugen, upgradeopties beperkt.
De paradox is duidelijk: de markt vraagt om duurzaamheid, maar handelt er niet naar. Veel apparaten worden vervangen voordat ze technisch verouderd zijn. Dit spanningsveld dwingt fabrikanten om keuzes te maken. Moeten zij blijven optimaliseren voor dunne, lichte apparaten, of kiezen voor robuustere, beter repareerbare ontwerpen?
Servicegedreven modellen
Een belangrijke verschuiving in de sector is de overgang van product naar service. In plaats van eigendom verschuift de focus naar gebruik. Dit vertaalt zich in device-as-a-service modellen, leaseconstructies met terugnamegarantie, refurbish programma’s met certificering en lifecycle management door OEM’s.
In deze modellen blijft de fabrikant verantwoordelijk voor het product gedurende de volledige levenscyclus. Dit stimuleert ontwerpkeuzes die duurzaamheid bevorderen.
Toch ontstaat hier een nieuw knelpunt: toegang tot gebruikte apparaten. Zonder retourstromen kunnen fabrikanten geen circulaire keten opbouwen. Veel hardware verdwijnt nog steeds buiten zicht, zonder tracking of hergebruik.
Vertrouwen cruciaal bij refurbished IT
Refurbished IT groeit snel, maar vertrouwen blijft een kritische factor. Klanten verwachten dat refurbished producten dezelfde kwaliteit leveren als nieuwe apparaten.
Daarom investeren fabrikanten in certificeringsprogramma’s, auditprocessen bij partners, kwaliteitsstandaarden en garanties en transparantie in herkomst en gebruik. Als een refurbished product faalt, schaadt dit direct het merk. Vertrouwen vormt dus de basis van schaalbare circulariteit.
Volgens recente marktanalyses groeit de refurbished markt in Europa jaarlijks met dubbele cijfers. Toch blijft het aandeel relatief klein ten opzichte van nieuwe verkoop.
Wetgeving versnelt circulaire IT
Regelgeving blijkt een van de krachtigste versnellers van duurzame IT. Zonder wettelijke kaders bewegen veel bedrijven simpelweg te langzaam.
Belangrijke ontwikkelingen zijn verplichte reparatie-indexen, recht op reparatie wetgeving, strengere eisen voor energiegebruik en rapportageverplichtingen via ESG en CSRD. In Frankrijk heeft de reparatie-index al geleid tot meetbare gedragsverandering. Consumenten kiezen vaker voor producten die eenvoudig te repareren zijn.
Wetgeving zorgt voor een gelijk speelveld. Bedrijven die achterblijven, verliezen marktoegang. Dit dwingt de hele sector om te versnellen.
Software als beperkende factor
Hardware is slechts een deel van het probleem. Software bepaalt in toenemende mate de levensduur van apparaten. Belangrijke uitdagingen zijn beperkte softwareondersteuning, hoge systeemeisen van nieuwe updates en afhankelijkheid van platformleveranciers.
Wanneer software support stopt, worden apparaten functioneel verouderd, zelfs als de hardware nog prima werkt. Dit maakt samenwerking in de keten essentieel. Hardware- en softwareleveranciers moeten hun roadmaps beter op elkaar afstemmen.
Gedragsverandering
De grootste uitdaging ligt niet in technologie, maar in gedrag. Zowel consumenten als organisaties moeten anders leren omgaan met IT.
Belangrijke gedragsveranderingen zijn langer gebruik van apparaten, acceptatie van refurbished producten, bereidheid om te repareren in plaats van vervangen en focus op total cost of ownership in plaats van aanschafprijs.
In de zakelijke markt lijkt deze transitie sneller te verlopen. Grote organisaties sturen actief op CO2-reductie en lifecycle management. In de consumentenmarkt blijft dit lastiger. Jongere generaties groeien op met een wegwerpcultuur. Repareren is geen vanzelfsprekendheid meer.
Rol van zakelijke markt
De zakelijke markt speelt een sleutelrol in de versnelling van circulaire IT. Grote volumes en gestandaardiseerde processen maken impact mogelijk.
Organisaties kunnen sturen op duurzame inkoopcriteria, minimale levensduur van devices, verplichte retourstromen en inzet van refurbished hardware. Omdat 70 tot 80 procent van de CO2-impact van IT in de productiefase zit, levert verlenging van de levensduur directe klimaatwinst op.
Door apparaten langer te gebruiken en opnieuw in te zetten, kan de sector haar ecologische footprint aanzienlijk verkleinen.
Systeemvraagstuk
De paneldiscussie maakt een ding duidelijk: circulaire IT is geen technologisch probleem, maar een systeemvraagstuk. Succes vraagt om samenwerking in de hele keten, consistente regelgeving, transparantie en meetbaarheid en gedragsverandering bij gebruikers.
Fabrikanten kunnen het niet alleen. Zonder vraag vanuit de markt blijft circulariteit niche. De echte doorbraak ontstaat pas wanneer duurzaamheid net zo belangrijk wordt als prijs en performance.
Van innovatie naar adoptie
Circulaire IT heeft de technologische fase grotendeels doorlopen. De oplossingen zijn er. Modulaire ontwerpen, reparatievriendelijke devices en circulaire businessmodellen bestaan al. De volgende fase draait om adoptie. Dat vraagt om duidelijke wetgeving, sterke marktprikkels, betere informatie voor gebruikers en vooral een andere mindset.
Pas wanneer gebruikers actief kiezen voor duurzaamheid, kan circulaire IT opschalen naar mainstream. De sector staat daarmee op een kantelpunt. Niet technologie, maar gedrag bepaalt het tempo van de transitie.