The SparQle
  • Impact Stories
  • Digital Impact Makers
  • Thema’s
    • Digitale samenleving & ethiek
      • Digitale identiteit & vertrouwen
      • Digitale inclusie & toegankelijkheid
      • Ethische technologie & AI
      • Privacy & digitale rechten
    • Digitale soevereiniteit & economie
      • Blockchain & digitale waarde
      • Cybersecurity & nationale veiligheid
      • Data soevereiniteit & governance
      • Europese cloud & infrastructuur
    • Duurzame digitalisering & ecologie
      • Circulaire IT & duurzame inkoop
      • Green IT & CO₂-reductie
      • Meetbaarheid & rapportage (ESG/CSRD)
      • Smart cities & digitale duurzaamheid
    • Innovatie & maatschappelijke impact
      • Innovatie & ESG
      • Innovatieve technologieën
      • Startups & ondernemerschap met impact
      • Toepassingen in sectoren
    • Transparantie & verantwoord digitaliseren
      • AI governance & regelgeving
      • Data-ethiek & verantwoord gebruik
      • ESG/CSRD & rapportage
      • Transparantie & open standaarden
  • Dossiers
    • Vast in de cloud
      • De weg uit de soevereine impasse (#1)
      • Dit zijn de vijf wegen vooruit (#2)
      • Drie mythes die verlammen (#3)
      • 90% van data wordt vergeten (#4)
      • “Van bondgenoot naar vazal” (#5)
    • Digitale autonomie in actie
      • ICC ruilt Microsoft Office in
      • Zo krijg je grip op Big Tech
      • DCC geeft goede voorbeeld
      • Soevereine back-up in zorg
  • Contact
  • Doe mee met The SparQle!
AI intelligentie-economie

Intelligentie-economie luidt nieuwe economische fase in

By Sander Hulsman on 4 november 2025

Nieuw hoofdstuk in onze digitale evolutie

Geïnspireerd op het gedachtegoed van Ruben Nieuwenhuis (Rubenswindow)

We praten veel over AI. Misschien wel te veel. Over tools, risico’s en regels. Maar veel minder over de wereld die door AI ontstaat. Wat als kunstmatige intelligentie niet zélf het verhaal van onze tijd is, maar slechts de inleiding tot een nieuw economisch tijdperk? Een tijdperk waarin intelligentie de nieuwe productiefactor wordt, naast arbeid, kapitaal en energie. Welkom in de intelligentie-economie!

Ruben Nieuwenhuis noemt dit tijdperk dus de intelligentie-economie: een samenleving waarin denkvermogen overvloedig wordt en waarin menselijke en machinale intelligentie samen de motor vormen van vooruitgang.

Waarde verschuift in intelligentie-economie

De kenniseconomie van de afgelopen decennia bouwde op menselijke expertise. Wie de juiste opleiding en netwerken had, had voorsprong. Maar in de intelligentie-economie verschuift de waarde. Niet kennis zelf, maar het vermogen om intelligentie te activeren wordt bepalend.

Waar de industriële revolutie spierkracht schaalde en de digitale revolutie informatie schaalbaar maakte, schaalt de intelligente revolutie-denkvermogen.

We betreden een tijd waarin rekenkracht en data samen de nieuwe grondstoffen vormen  en waarin de vraag niet langer luidt “Wat weten we?”, maar “Wat doen we met overvloedige intelligentie?”

Nieuwe productieketen van waarde

In deze nieuwe economie ziet de productieketen er fundamenteel anders uit:

Energie ➡️ Rekenkracht ➡️ Intelligentie ➡️ Oplossingen ➡️ Waarde

intelligentie-economie
[Illustratie: Gerd Altmann | Pixabay]
  • Energie is de basis: duurzame, betrouwbare energie bepaalt de capaciteit van rekenkracht.
  • Rekenkracht voedt AI-modellen die leren, analyseren en creëren.
  • Intelligentie wordt een nieuwe vorm van arbeid, gericht door de mens.
  • Oplossingen ontstaan sneller en preciezer dan ooit.
  • Waarde wordt niet alleen economisch, maar ook maatschappelijk en ecologisch gemeten.

Wie energie en rekenkracht beheerst, bepaalt de verdeling van intelligentie, en dus van macht. Dat maakt de intelligentie-economie niet alleen technologisch, maar ook ethisch en politiek.

Vijf pijlers van intelligentie-economie

Nieuwsgierigheid, verbeeldingskracht en richting zijn de basisvoorwaarden voor dit nieuwe tijdperk. Daarbovenop rusten volgens Nieuwenhuis vijf structurele pijlers die het fundament vormen van een eerlijke en duurzame intelligentie-economie:

  1. Energie & rekenkracht
    De brandstof van de toekomst. Denk aan groene energie, efficiënte datacenters, krachtige GPU’s en regionale initiatieven voor gedeelde rekenkracht.
  2. Toegang tot intelligentie
    AI-geletterdheid wordt even belangrijk als lezen en schrijven. Universele toegang tot basis-AI, open source en toegankelijke data zijn cruciaal om ongelijkheid te voorkomen.
  3. Ondernemerschap & talent
    De nieuwe economie vraagt om vernieuwers die AI zien als katalysator, niet als bedreiging. Startups, mkb’s en onderzoeksinstituten spelen hierin een sleutelrol.
  4. Cultuur & laboratorium
    Technologie verandert sneller dan instituties. We hebben culturele laboratoria nodig waarin waarden, systemen en regelgeving continu worden getest, herzien en vernieuwd.
  5. Vertrouwensinfrastructuur
    Zonder vertrouwen geen digitale samenwerking. Blockchain, transparante algoritmes en Europese standaarden moeten borg staan voor eigenaarschap en betrouwbaarheid van data.

Bronnen ter onderbouwing:

  • World Economic Forum – The Future of Jobs Report 2025
  • OECD – AI and the Future of Work
  • McKinsey – The economic potential of generative AI

Van schaarste naar overvloed

De intelligentie-economie breekt met het principe van schaarste. In de kenniseconomie was kennis macht, omdat het beperkt was. In de nieuwe economie wordt denkkracht overvloedig.

AI verlaagt de marginale kosten van denkwerk richting nul. Robots en slimme systemen kunnen produceren, leren en creëren tegen minimale kosten. Dat opent de deur naar een post-schaarste samenleving waarin arbeid, energie en creativiteit niet langer de beperkende factoren zijn.

Tegelijk stelt dit ons voor fundamentele vragen:

  • Wie krijgt toegang tot die overvloedige intelligentie?
  • Hoe voorkomen we machtsconcentratie in handen van een paar techgiganten?
  • En hoe verdelen we de voordelen eerlijk over landen, sectoren en generaties?

Morele kern van vooruitgang

De intelligentie-economie is geen technologische upgrade, het is een morele en maatschappelijke transitie. Ze dwingt ons na te denken over wie mag rekenen, en in wiens belang. Over het verschil tussen slimme systemen en wijze samenlevingen. En over de rol van menselijkheid in een wereld die steeds intelligenter wordt.

De uitdaging is niet om AI te temmen, maar om onze verbeeldingskracht en verantwoordelijkheid te vergroten. Zodat we de toekomst niet alleen slimmer maken, maar ook rechtvaardiger.

AIAI governanceDigitale inclusieESGEthisch datagebruikEthische AIEuropese cloudInnovatieOpen standaardenSocial impact startupsTransparantie
Posted in AI governance & regelgeving, Data-ethiek & verantwoord gebruik, Digitale inclusie & toegankelijkheid, Digitale samenleving & ethiek, Digitale soevereiniteit & economie, Ethische technologie & AI, Europese cloud & infrastructuur, Innovatie & maatschappelijke impact, Innovatieve technologieën, Startups & ondernemerschap met impact, Transparantie & verantwoord digitaliseren.
Share
PreviouseIDAS 2.0: nieuwe digitale vertrouwensdiensten
NextDigitale autonomie in actie: ICC ruilt Microsoft Office in
Tekengebied 3
  • Contact
  • Updates
  • Doe mee!
  • Disclaimer
  • Algemene Voorwaarden
  • Privacy
Alle intellectuele eigendomsrechten op de inhoud van deze website, waaronder teksten, afbeeldingen, logo’s en grafische elementen, berusten bij The SparQle, tenzij anders vermeld. Het is niet toegestaan om materiaal van deze website te kopiëren, verspreiden of te gebruiken zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van The SparQle.
© 2026 SparQle Media
  • Impact Stories
  • Digital Impact Makers
  • Thema’s
    • Digitale samenleving & ethiek
      • Digitale identiteit & vertrouwen
      • Digitale inclusie & toegankelijkheid
      • Ethische technologie & AI
      • Privacy & digitale rechten
    • Digitale soevereiniteit & economie
      • Blockchain & digitale waarde
      • Cybersecurity & nationale veiligheid
      • Data soevereiniteit & governance
      • Europese cloud & infrastructuur
    • Duurzame digitalisering & ecologie
      • Circulaire IT & duurzame inkoop
      • Green IT & CO₂-reductie
      • Meetbaarheid & rapportage (ESG/CSRD)
      • Smart cities & digitale duurzaamheid
    • Innovatie & maatschappelijke impact
      • Innovatie & ESG
      • Innovatieve technologieën
      • Startups & ondernemerschap met impact
      • Toepassingen in sectoren
    • Transparantie & verantwoord digitaliseren
      • AI governance & regelgeving
      • Data-ethiek & verantwoord gebruik
      • ESG/CSRD & rapportage
      • Transparantie & open standaarden
  • Dossiers
    • Vast in de cloud
      • De weg uit de soevereine impasse (#1)
      • Dit zijn de vijf wegen vooruit (#2)
      • Drie mythes die verlammen (#3)
      • 90% van data wordt vergeten (#4)
      • “Van bondgenoot naar vazal” (#5)
    • Digitale autonomie in actie
      • ICC ruilt Microsoft Office in
      • Zo krijg je grip op Big Tech
      • DCC geeft goede voorbeeld
      • Soevereine back-up in zorg
  • Contact
  • Doe mee met The SparQle!