Digitale soevereiniteit vraagt om meer dan technologie
Digitale soevereiniteit staat hoog op de agenda van overheid, bedrijfsleven en Europese beleidsmakers. Bij Defensie is die discussie inmiddels geen theoretisch vraagstuk meer, maar dagelijkse praktijk. Uit een recent interview met Michiel Borgers, directeur van het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC), in GOV Magazine blijkt hoe de krijgsmacht werkt aan een digitale infrastructuur die sneller, weerbaarder en minder afhankelijk moet worden van buitenlandse technologie. Daarmee raakt de defensiesector direct aan een veel bredere maatschappelijke discussie over digitale autonomie, cloudsoevereiniteit en nationale weerbaarheid.
Waar digitalisering jarenlang vooral werd gezien als ondersteuning van bedrijfsprocessen, beschouwt Defensie IT inmiddels als een operationele capaciteit die direct invloed heeft op de slagkracht van de krijgsmacht. Die verschuiving maakt zichtbaar waarom digitale soevereiniteit niet langer uitsluitend een IT-vraagstuk is. Het raakt nationale veiligheid, geopolitieke verhoudingen en de toekomst van Europese digitale infrastructuren.
Bredere discussie over afhankelijkheden
In GOV Magazine schetst Michiel Borgers hoe het JIVC transformeert van een traditionele IT-organisatie naar een strategische speler binnen Defensie. Daarbij staan drie doelstellingen centraal: voorspelbaarheid, meer capaciteit en hogere snelheid. Volgens Borgers moet IT beschikbaar zijn wanneer militairen die nodig hebben, ook als dat betekent dat snelheid soms belangrijker is dan perfectie.
De aanleiding voor die versnelling ligt voor een belangrijk deel in de geopolitieke realiteit. De oorlog in Oekraïne, toenemende cyberdreigingen en oplopende internationale spanningen hebben duidelijk gemaakt dat digitale systemen een essentieel onderdeel vormen van moderne defensie.
Vragen over controle, eigenaarschap en strategische autonomie
Tegelijkertijd ontstaat daardoor een bredere discussie over afhankelijkheden. Europese overheden en organisaties zijn in hoge mate afhankelijk van Amerikaanse technologiebedrijven voor cloudinfrastructuur, softwareplatformen en digitale diensten. Dat roept vragen op over controle, eigenaarschap en strategische autonomie.
Volgens de Nederlandse Digitaliseringsstrategie behoort digitale autonomie inmiddels tot de kernprioriteiten van het Nederlandse digitaliseringsbeleid. De overheid wil meer controle krijgen over kritieke processen, data en digitale infrastructuur, zonder daarbij internationale samenwerking uit het oog te verliezen.
Eigen cloudomgeving
Michiel Borgers [foto: LinkedIn]
Een van de meest opvallende onderdelen uit het interview met Borgers is de ontwikkeling van een eigen private cloudomgeving voor Defensie. Volgens hem is dat een logisch gevolg van de discussie rondom digitale soevereiniteit.
De keuze sluit aan bij een bredere ontwikkeling binnen Europa. Organisaties willen profiteren van de schaalbaarheid en flexibiliteit van cloudtechnologie, maar tegelijkertijd grip houden op hun data en kritieke processen.
Die ambitie kreeg in april 2026 een concrete invulling toen Defensie bekendmaakte samen met KPN en Thales een cloudomgeving voor staatsgeheime gegevens te ontwikkelen. De infrastructuur draait in een eigen datacenter, waardoor Nederland zelf zeggenschap behoudt over gevoelige informatie. De nieuwe omgeving moet Defensie minder afhankelijk maken van buitenlandse aanbieders en tegelijkertijd de digitale weerbaarheid vergroten.
Interessant is dat Borgers daarbij nadrukkelijk waarschuwt voor simplistische oplossingen. Digitale soevereiniteit betekent volgens hem niet automatisch dat alle Amerikaanse technologie moet verdwijnen. De werkelijkheid is veel complexer. Hardware, software, grondstoffen en kennis vormen wereldwijd verweven ecosystemen waarin volledige autonomie nauwelijks haalbaar is.
Juist daarom verschuift de discussie steeds meer van eigendom naar zeggenschap. Niet de vraag wie een technologie levert staat centraal, maar wie controle houdt over data, beveiliging en besluitvorming.
Interoperabiliteit blijft essentieel
Hoewel soevereiniteit belangrijker wordt, kan Defensie niet zonder internationale samenwerking. Dat blijkt uit de nadruk die Borgers legt op Federated Mission Networking (FMN), het NAVO-raamwerk dat ervoor zorgt dat bondgenoten veilig informatie kunnen uitwisselen en gezamenlijk kunnen opereren.
FMN is ontwikkeld om interoperabiliteit tussen NAVO-landen en partners te verbeteren. Het raamwerk maakt het mogelijk om nationale systemen aan elkaar te koppelen zonder dat landen hun eigen technologiekeuzes volledig hoeven op te geven. Daardoor ontstaat een balans tussen nationale autonomie en internationale samenwerking.
Zonder interoperabiliteit ontstaan vertragingen, informatieverlies en operationele risico’s
Die balans wordt steeds belangrijker. Moderne militaire operaties zijn afhankelijk van realtime informatie-uitwisseling tussen verschillende krijgsmachtdelen, landen en technologieplatformen. Zonder interoperabiliteit ontstaan vertragingen, informatieverlies en operationele risico’s.
Voor Nederland betekent dit dat digitale soevereiniteit nooit los kan worden gezien van Europese en NAVO-samenwerking. Juist de combinatie van nationale controle en internationale interoperabiliteit bepaalt de toekomstige digitale slagkracht.
Efficiëntievraagstuk wordt veiligheidsvraagstuk
[Foto: FlyD | Unsplash}
Het interview laat ook zien hoe sterk de rol van IT binnen Defensie is veranderd. Waar informatiesystemen vroeger vooral ondersteunend waren, zijn ze nu onderdeel van de operationele infrastructuur.
Dat heeft directe gevolgen voor investeringen. Het IT-budget van Defensie groeide volgens Borgers in enkele jaren van ongeveer 1,3 miljard euro naar ruim 2 miljard euro. Daarnaast groeit het aantal gebruikers en systemen dat ondersteund moet worden fors.
Deze ontwikkeling sluit aan bij een bredere trend. Overheden investeren steeds meer in cybersecurity, cloudinfrastructuur, data-uitwisseling en digitale weerbaarheid. Digitale aanvallen kunnen immers net zo ontwrichtend zijn als fysieke aanvallen.
Daarmee verschuift digitalisering van een efficiëntievraagstuk naar een veiligheidsvraagstuk. Organisaties die hun digitale infrastructuur onvoldoende beschermen, lopen niet alleen operationele risico’s maar kunnen ook hun strategische autonomie verliezen.
Economische kans
Opvallend in het gesprek met Borgers is zijn verwachting dat defensie-innovaties uiteindelijk ook waarde kunnen creëren buiten de krijgsmacht. Nieuwe technologieën, architecturen en beveiligingsconcepten kunnen later worden toegepast binnen andere overheidsorganisaties en vitale sectoren.
Dat perspectief sluit aan bij ontwikkelingen binnen Europa. Investeringen in digitale autonomie worden steeds vaker gezien als economische stimulans. Europese cloudinitiatieven, cybersecurity-oplossingen en digitale infrastructuren moeten niet alleen risico’s verminderen, maar ook innovatie en concurrentiekracht versterken.
Het besef groeit dat kritieke processen niet volledig afhankelijk mogen zijn van externe partijen
De uitdaging ligt daarbij in het vinden van een werkbare middenweg. Volledige autonomie is in een mondiale digitale economie nauwelijks haalbaar. Tegelijkertijd groeit het besef dat kritieke processen niet volledig afhankelijk mogen zijn van externe partijen.
De uitspraken van Borgers maken duidelijk dat Defensie die balans actief probeert te vinden. Niet door bestaande technologie af te wijzen, maar door bewuste keuzes te maken over controle, beveiliging en samenwerking.
Geen technologisch einddoel
[Afbeelding: Pexels | EnsearchofYou]
De discussie over digitale soevereiniteit wordt vaak gevoerd in absolute termen. Voorstanders pleiten voor volledige onafhankelijkheid, terwijl critici wijzen op de praktische onhaalbaarheid daarvan.
Het verhaal van JIVC laat zien dat de werkelijkheid genuanceerder is. Digitale autonomie ontstaat niet door alle afhankelijkheden weg te nemen. Ze ontstaat door strategisch te bepalen welke afhankelijkheden acceptabel zijn en waar controle noodzakelijk blijft.
Juist daarom is de aanpak van Defensie interessant voor andere overheidsorganisaties en vitale sectoren. De combinatie van soevereine cloudoplossingen, internationale interoperabiliteit en versnelling van digitale innovatie biedt een concreet voorbeeld van hoe organisaties digitale weerbaarheid kunnen versterken zonder zichzelf af te sluiten van internationale ecosystemen.
Het interview met Michiel Borgers in GOV Magazine laat daarmee zien dat digitale soevereiniteit uiteindelijk geen technologisch einddoel is. Het is een continu proces van afwegen, investeren en samenwerken, waarbij controle, veiligheid en innovatie voortdurend met elkaar in balans moeten worden gebracht.
Defensie zet koers naar digitale autonomie
Digitale soevereiniteit vraagt om meer dan technologie
Digitale soevereiniteit staat hoog op de agenda van overheid, bedrijfsleven en Europese beleidsmakers. Bij Defensie is die discussie inmiddels geen theoretisch vraagstuk meer, maar dagelijkse praktijk. Uit een recent interview met Michiel Borgers, directeur van het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC), in GOV Magazine blijkt hoe de krijgsmacht werkt aan een digitale infrastructuur die sneller, weerbaarder en minder afhankelijk moet worden van buitenlandse technologie. Daarmee raakt de defensiesector direct aan een veel bredere maatschappelijke discussie over digitale autonomie, cloudsoevereiniteit en nationale weerbaarheid.
Waar digitalisering jarenlang vooral werd gezien als ondersteuning van bedrijfsprocessen, beschouwt Defensie IT inmiddels als een operationele capaciteit die direct invloed heeft op de slagkracht van de krijgsmacht. Die verschuiving maakt zichtbaar waarom digitale soevereiniteit niet langer uitsluitend een IT-vraagstuk is. Het raakt nationale veiligheid, geopolitieke verhoudingen en de toekomst van Europese digitale infrastructuren.
Bredere discussie over afhankelijkheden
In GOV Magazine schetst Michiel Borgers hoe het JIVC transformeert van een traditionele IT-organisatie naar een strategische speler binnen Defensie. Daarbij staan drie doelstellingen centraal: voorspelbaarheid, meer capaciteit en hogere snelheid. Volgens Borgers moet IT beschikbaar zijn wanneer militairen die nodig hebben, ook als dat betekent dat snelheid soms belangrijker is dan perfectie.
De aanleiding voor die versnelling ligt voor een belangrijk deel in de geopolitieke realiteit. De oorlog in Oekraïne, toenemende cyberdreigingen en oplopende internationale spanningen hebben duidelijk gemaakt dat digitale systemen een essentieel onderdeel vormen van moderne defensie.
Tegelijkertijd ontstaat daardoor een bredere discussie over afhankelijkheden. Europese overheden en organisaties zijn in hoge mate afhankelijk van Amerikaanse technologiebedrijven voor cloudinfrastructuur, softwareplatformen en digitale diensten. Dat roept vragen op over controle, eigenaarschap en strategische autonomie.
Volgens de Nederlandse Digitaliseringsstrategie behoort digitale autonomie inmiddels tot de kernprioriteiten van het Nederlandse digitaliseringsbeleid. De overheid wil meer controle krijgen over kritieke processen, data en digitale infrastructuur, zonder daarbij internationale samenwerking uit het oog te verliezen.
Eigen cloudomgeving
Een van de meest opvallende onderdelen uit het interview met Borgers is de ontwikkeling van een eigen private cloudomgeving voor Defensie. Volgens hem is dat een logisch gevolg van de discussie rondom digitale soevereiniteit.
De keuze sluit aan bij een bredere ontwikkeling binnen Europa. Organisaties willen profiteren van de schaalbaarheid en flexibiliteit van cloudtechnologie, maar tegelijkertijd grip houden op hun data en kritieke processen.
Die ambitie kreeg in april 2026 een concrete invulling toen Defensie bekendmaakte samen met KPN en Thales een cloudomgeving voor staatsgeheime gegevens te ontwikkelen. De infrastructuur draait in een eigen datacenter, waardoor Nederland zelf zeggenschap behoudt over gevoelige informatie. De nieuwe omgeving moet Defensie minder afhankelijk maken van buitenlandse aanbieders en tegelijkertijd de digitale weerbaarheid vergroten.
Interessant is dat Borgers daarbij nadrukkelijk waarschuwt voor simplistische oplossingen. Digitale soevereiniteit betekent volgens hem niet automatisch dat alle Amerikaanse technologie moet verdwijnen. De werkelijkheid is veel complexer. Hardware, software, grondstoffen en kennis vormen wereldwijd verweven ecosystemen waarin volledige autonomie nauwelijks haalbaar is.
Juist daarom verschuift de discussie steeds meer van eigendom naar zeggenschap. Niet de vraag wie een technologie levert staat centraal, maar wie controle houdt over data, beveiliging en besluitvorming.
Interoperabiliteit blijft essentieel
Hoewel soevereiniteit belangrijker wordt, kan Defensie niet zonder internationale samenwerking. Dat blijkt uit de nadruk die Borgers legt op Federated Mission Networking (FMN), het NAVO-raamwerk dat ervoor zorgt dat bondgenoten veilig informatie kunnen uitwisselen en gezamenlijk kunnen opereren.
FMN is ontwikkeld om interoperabiliteit tussen NAVO-landen en partners te verbeteren. Het raamwerk maakt het mogelijk om nationale systemen aan elkaar te koppelen zonder dat landen hun eigen technologiekeuzes volledig hoeven op te geven. Daardoor ontstaat een balans tussen nationale autonomie en internationale samenwerking.
Die balans wordt steeds belangrijker. Moderne militaire operaties zijn afhankelijk van realtime informatie-uitwisseling tussen verschillende krijgsmachtdelen, landen en technologieplatformen. Zonder interoperabiliteit ontstaan vertragingen, informatieverlies en operationele risico’s.
Voor Nederland betekent dit dat digitale soevereiniteit nooit los kan worden gezien van Europese en NAVO-samenwerking. Juist de combinatie van nationale controle en internationale interoperabiliteit bepaalt de toekomstige digitale slagkracht.
Efficiëntievraagstuk wordt veiligheidsvraagstuk
Het interview laat ook zien hoe sterk de rol van IT binnen Defensie is veranderd. Waar informatiesystemen vroeger vooral ondersteunend waren, zijn ze nu onderdeel van de operationele infrastructuur.
Dat heeft directe gevolgen voor investeringen. Het IT-budget van Defensie groeide volgens Borgers in enkele jaren van ongeveer 1,3 miljard euro naar ruim 2 miljard euro. Daarnaast groeit het aantal gebruikers en systemen dat ondersteund moet worden fors.
Deze ontwikkeling sluit aan bij een bredere trend. Overheden investeren steeds meer in cybersecurity, cloudinfrastructuur, data-uitwisseling en digitale weerbaarheid. Digitale aanvallen kunnen immers net zo ontwrichtend zijn als fysieke aanvallen.
Daarmee verschuift digitalisering van een efficiëntievraagstuk naar een veiligheidsvraagstuk. Organisaties die hun digitale infrastructuur onvoldoende beschermen, lopen niet alleen operationele risico’s maar kunnen ook hun strategische autonomie verliezen.
Economische kans
Opvallend in het gesprek met Borgers is zijn verwachting dat defensie-innovaties uiteindelijk ook waarde kunnen creëren buiten de krijgsmacht. Nieuwe technologieën, architecturen en beveiligingsconcepten kunnen later worden toegepast binnen andere overheidsorganisaties en vitale sectoren.
Dat perspectief sluit aan bij ontwikkelingen binnen Europa. Investeringen in digitale autonomie worden steeds vaker gezien als economische stimulans. Europese cloudinitiatieven, cybersecurity-oplossingen en digitale infrastructuren moeten niet alleen risico’s verminderen, maar ook innovatie en concurrentiekracht versterken.
De uitdaging ligt daarbij in het vinden van een werkbare middenweg. Volledige autonomie is in een mondiale digitale economie nauwelijks haalbaar. Tegelijkertijd groeit het besef dat kritieke processen niet volledig afhankelijk mogen zijn van externe partijen.
De uitspraken van Borgers maken duidelijk dat Defensie die balans actief probeert te vinden. Niet door bestaande technologie af te wijzen, maar door bewuste keuzes te maken over controle, beveiliging en samenwerking.
Geen technologisch einddoel
De discussie over digitale soevereiniteit wordt vaak gevoerd in absolute termen. Voorstanders pleiten voor volledige onafhankelijkheid, terwijl critici wijzen op de praktische onhaalbaarheid daarvan.
Het verhaal van JIVC laat zien dat de werkelijkheid genuanceerder is. Digitale autonomie ontstaat niet door alle afhankelijkheden weg te nemen. Ze ontstaat door strategisch te bepalen welke afhankelijkheden acceptabel zijn en waar controle noodzakelijk blijft.
Juist daarom is de aanpak van Defensie interessant voor andere overheidsorganisaties en vitale sectoren. De combinatie van soevereine cloudoplossingen, internationale interoperabiliteit en versnelling van digitale innovatie biedt een concreet voorbeeld van hoe organisaties digitale weerbaarheid kunnen versterken zonder zichzelf af te sluiten van internationale ecosystemen.
Het interview met Michiel Borgers in GOV Magazine laat daarmee zien dat digitale soevereiniteit uiteindelijk geen technologisch einddoel is. Het is een continu proces van afwegen, investeren en samenwerken, waarbij controle, veiligheid en innovatie voortdurend met elkaar in balans moeten worden gebracht.