Europa staat onder druk, maar juist die druk kan Europese veerkracht versterken. Volgens Sergei Medvedev ligt de toekomst niet in het volgen van Amerika, China of Rusland, maar in het verder ontwikkelen van een eigen Europees model.
Tijdens de European Resilience Summit in Den Haag stelde Sergei Medvedev, professor aan Charles University, een fundamentele vraag: hoe moet Europa zich de komende vijftig jaar verhouden tot Amerika, China en Rusland? Zijn antwoord was opvallend helder. Europa moet zich niet aanpassen aan grootmachten, maar zelf richting geven. Juist daarin ziet hij ruimte voor een sterkere Europese positie in een veranderende wereld.
Europese veerkracht groeit door geopolitieke druk
Volgens Medvedev bevindt Europa zich midden in een opeenstapeling van crises. Klimaat, economische onzekerheid, migratie, COVID-19, de oorlog in Oekraïne en de terugkeer van Trump hebben de vanzelfsprekendheid van Europese veiligheid en welvaart onder druk gezet. Het model waarin Europa kon rekenen op goedkope energie uit Rusland, goedkope producten uit China en Amerikaanse veiligheid, is volgens hem voorbij.
Europa moet leiden door het alternatief te zijn
Toch ziet Medvedev geen reden voor Europees pessimisme. Integendeel. De geopolitieke schokken maken volgens hem zichtbaar welke Europese waarden juist belangrijker worden. “Europa moet niet echt aanpassen. Europa moet leiden door het alternatief te zijn.”
Dat alternatief draait volgens Medvedev om diversiteit, subsidiariteit, samenwerking en menselijk kapitaal. Daarmee verschuift het perspectief van crisismanagement naar toekomstgericht leiderschap. Europese veerkracht ontstaat dan niet alleen door risico’s op te vangen, maar vooral door zelf keuzes te kunnen maken.
Europese waarden krijgen nieuwe strategische waarde
Medvedev ziet bovendien dat de machtsverhoudingen minder voorspelbaar zijn dan enkele jaren geleden. Hij wijst op de veerkracht van Oekraïne en op een Europese Unie die volgens hem meer politieke slagkracht laat zien. Tegelijkertijd plaatst hij vraagtekens bij de houdbaarheid van zowel het Amerikaanse als het Russische model.
Die ontwikkeling biedt Europa volgens hem een kans. Niet door een nieuwe supermacht te worden die anderen kopieert, maar door een alternatief te blijven voor autoritaire staatsmodellen en steeds verder geconcentreerde economische en technologische macht.
“Flexibiliteit, diversiteit, netwerken en menselijk kapitaal vormen de Europese manier om in een toekomstige wereld te overleven”, stelde Medvedev. Dat raakt direct aan digitalisering. Technologie is immers niet alleen een economische motor, maar bepaalt steeds vaker wie data beheert, welke infrastructuur beschikbaar blijft en hoeveel ruimte burgers houden voor autonomie en privacy.
Digitale soevereiniteit versterkt Europese veerkracht
Sergei Medvedev [foto: Eventshoot]
Daar ligt een belangrijke kans voor Europa. Europese veerkracht vraagt om meer dan militaire of economische weerbaarheid. Ook digitale infrastructuur, data, cybersecurity en technologische kennis bepalen de strategische zelfstandigheid van Europa.
Een Europa dat afhankelijk blijft van externe technologiebedrijven, cloudinfrastructuur of digitale ecosystemen, blijft kwetsbaar. Een Europa dat investeert in eigen innovatie, open standaarden, digitale publieke infrastructuur en verantwoord datagebruik vergroot zijn handelingsruimte.
Medvedev koppelt die keuze nadrukkelijk aan Europese waarden. “Europa moet trouw blijven aan zijn kernwaarden, vooral aan internationaal recht, internationale instellingen en samenwerking.” Die gedachte kan ook richting geven aan Europese digitalisering. Niet technologie om de technologie, maar digitale innovatie die publieke waarde, vertrouwen en maatschappelijke veerkracht versterkt.
Europese veerkracht vraagt om vertrouwen
De boodschap uit Den Haag is daarmee positiever dan de titel van de keynote aanvankelijk doet vermoeden. Europa hoeft volgens Medvedev niet te kiezen tussen Amerikaanse, Chinese of Russische modellen. Het kan een eigen koers ontwikkelen en daarmee juist aantrekkingskracht creëren.
Dat vraagt wel om een verandering in houding. Europa moet volgens Medvedev beter communiceren over wat het te bieden heeft. “Het Europese project is springlevend en biedt de wereld een alternatief.”
Welke wereld willen we zelf helpen vormgeven?
Die overtuiging is relevant voor zowel geopolitiek als digitalisering. Europese veerkracht ontstaat wanneer landen, bedrijven, kennisinstellingen en burgers investeren in een samenleving die technologisch sterk, democratisch verantwoord en internationaal verbonden blijft.
De vraag voor Europa is daarom niet alleen hoe het zich moet aanpassen aan een veranderende wereld. De belangrijkere vraag is welke wereld het zelf wil helpen vormgeven. Precies daar ligt de kans om Europese waarden om te zetten in Europese invloed.
Europese veerkracht: Europa kiest eigen koers
Professor Sergei Medvedev tijdens ERS Den Haag
Europa staat onder druk, maar juist die druk kan Europese veerkracht versterken. Volgens Sergei Medvedev ligt de toekomst niet in het volgen van Amerika, China of Rusland, maar in het verder ontwikkelen van een eigen Europees model.
Tijdens de European Resilience Summit in Den Haag stelde Sergei Medvedev, professor aan Charles University, een fundamentele vraag: hoe moet Europa zich de komende vijftig jaar verhouden tot Amerika, China en Rusland? Zijn antwoord was opvallend helder. Europa moet zich niet aanpassen aan grootmachten, maar zelf richting geven. Juist daarin ziet hij ruimte voor een sterkere Europese positie in een veranderende wereld.
Europese veerkracht groeit door geopolitieke druk
Volgens Medvedev bevindt Europa zich midden in een opeenstapeling van crises. Klimaat, economische onzekerheid, migratie, COVID-19, de oorlog in Oekraïne en de terugkeer van Trump hebben de vanzelfsprekendheid van Europese veiligheid en welvaart onder druk gezet. Het model waarin Europa kon rekenen op goedkope energie uit Rusland, goedkope producten uit China en Amerikaanse veiligheid, is volgens hem voorbij.
Toch ziet Medvedev geen reden voor Europees pessimisme. Integendeel. De geopolitieke schokken maken volgens hem zichtbaar welke Europese waarden juist belangrijker worden. “Europa moet niet echt aanpassen. Europa moet leiden door het alternatief te zijn.”
Dat alternatief draait volgens Medvedev om diversiteit, subsidiariteit, samenwerking en menselijk kapitaal. Daarmee verschuift het perspectief van crisismanagement naar toekomstgericht leiderschap. Europese veerkracht ontstaat dan niet alleen door risico’s op te vangen, maar vooral door zelf keuzes te kunnen maken.
Europese waarden krijgen nieuwe strategische waarde
Medvedev ziet bovendien dat de machtsverhoudingen minder voorspelbaar zijn dan enkele jaren geleden. Hij wijst op de veerkracht van Oekraïne en op een Europese Unie die volgens hem meer politieke slagkracht laat zien. Tegelijkertijd plaatst hij vraagtekens bij de houdbaarheid van zowel het Amerikaanse als het Russische model.
Die ontwikkeling biedt Europa volgens hem een kans. Niet door een nieuwe supermacht te worden die anderen kopieert, maar door een alternatief te blijven voor autoritaire staatsmodellen en steeds verder geconcentreerde economische en technologische macht.
“Flexibiliteit, diversiteit, netwerken en menselijk kapitaal vormen de Europese manier om in een toekomstige wereld te overleven”, stelde Medvedev. Dat raakt direct aan digitalisering. Technologie is immers niet alleen een economische motor, maar bepaalt steeds vaker wie data beheert, welke infrastructuur beschikbaar blijft en hoeveel ruimte burgers houden voor autonomie en privacy.
Digitale soevereiniteit versterkt Europese veerkracht
Daar ligt een belangrijke kans voor Europa. Europese veerkracht vraagt om meer dan militaire of economische weerbaarheid. Ook digitale infrastructuur, data, cybersecurity en technologische kennis bepalen de strategische zelfstandigheid van Europa.
Een Europa dat afhankelijk blijft van externe technologiebedrijven, cloudinfrastructuur of digitale ecosystemen, blijft kwetsbaar. Een Europa dat investeert in eigen innovatie, open standaarden, digitale publieke infrastructuur en verantwoord datagebruik vergroot zijn handelingsruimte.
Medvedev koppelt die keuze nadrukkelijk aan Europese waarden. “Europa moet trouw blijven aan zijn kernwaarden, vooral aan internationaal recht, internationale instellingen en samenwerking.” Die gedachte kan ook richting geven aan Europese digitalisering. Niet technologie om de technologie, maar digitale innovatie die publieke waarde, vertrouwen en maatschappelijke veerkracht versterkt.
Europese veerkracht vraagt om vertrouwen
De boodschap uit Den Haag is daarmee positiever dan de titel van de keynote aanvankelijk doet vermoeden. Europa hoeft volgens Medvedev niet te kiezen tussen Amerikaanse, Chinese of Russische modellen. Het kan een eigen koers ontwikkelen en daarmee juist aantrekkingskracht creëren.
Dat vraagt wel om een verandering in houding. Europa moet volgens Medvedev beter communiceren over wat het te bieden heeft. “Het Europese project is springlevend en biedt de wereld een alternatief.”
Die overtuiging is relevant voor zowel geopolitiek als digitalisering. Europese veerkracht ontstaat wanneer landen, bedrijven, kennisinstellingen en burgers investeren in een samenleving die technologisch sterk, democratisch verantwoord en internationaal verbonden blijft.
De vraag voor Europa is daarom niet alleen hoe het zich moet aanpassen aan een veranderende wereld. De belangrijkere vraag is welke wereld het zelf wil helpen vormgeven. Precies daar ligt de kans om Europese waarden om te zetten in Europese invloed.