In maart 2025 maakte de Kiesraad bekend dat de programmatuur die wordt gebruikt voor het vaststellen van verkiezingsuitslagen en zetelverdeling steeds transparanter wordt. En dat niet alleen omdat de Nederlandse wet open standaarden voorschrijft, maar doordat de Kiesraad daadwerkelijk de broncode van zijn software open source ontwikkelt. Dat is geen loze belofte: in een interview met Opensourcewerken.nl, zegt inkoop- en contractmanager Wilma Heemskerk dat deze stap een bewuste afweging is geweest om vertrouwen, flexibiliteit en samenwerking te vergroten.
Door de broncode van zijn software vrij beschikbaar te maken, heeft de Kiesraad voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 een belangrijke stap gezet in democratische transparantie. De Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV2020), met name het onderdeel OSV2020-U dat instaat voor de uitslagvaststelling, is publiekelijk toegankelijk.Deze open beschikbaarheid stelt burgers, experts en belanghebbenden in staat om de werking van de software te inspecteren. Zodoende kunnen zij meekijken in het proces van optelling en zetelberekening.
Dat is niet enkel symbolisch: volgens het wettelijke toetsingsrapport van 11 september 2025, uitgevoerd door Expleo, zijn er geen ernstige functionele tekortkomingen gevonden in de softwareversie die werd gebruikt. Deze onafhankelijke toetsing versterkt het signaal dat de Kiesraad niet alleen openheid wil tonen, maar ook de kwaliteit en betrouwbaarheid van de software serieus neemt.
Impact op de verkiezingen van 2025
Wat betekent dat concreet voor de meest recente Kamerverkiezingen? Eerst en vooral versterkt het open source-karakter het publieke vertrouwen. In een tijd waarin cyber-dreigingen, desinformatie en scepsis rond stemprocessen toenemen, biedt de Kiesraad met open code een meetbare mate van controleerbaarheid.
Structurele koers naar toekomstbestendigheid en schaalbaarheid
Daarnaast bevordert open source samenwerking en innovatie. In het interview met Opensourcewerken.nl benadrukt Heemskerk dat marktconsultaties en rijksbrede samenwerking cruciaal waren bij de aanbesteding.Door externe partijen, onafhankelijke auditors en andere overheidsinstellingen in te betrekken, creëert de Kiesraad niet alleen redundantie en expertise, maar ook diversiteit in mogelijke technische bijdragen en verbeteringen.
Bovendien is de volledig open source-strategie niet statisch. De Kiesraad ontwikkelt namelijk een nieuwe module genaamd Abacus, die op termijn de bestaande OSV2020-U (de optelsoftware) moet vervangen.Deze stap onderstreept dat open source voor de Kiesraad geen marketinginstrument is, maar een structurele koers naar toekomstbestendigheid en schaalbaarheid.
Waarborgen van veiligheid en integriteit open source
[Foto: Gerd Altmann | Pixabay]
Sommige critici zouden kunnen beweren dat open source kwetsbaarheden met zich meebrengt, maar de Kiesraad anticipeert hier expliciet op. Voor de verkiezingen van 2025 werd de gebruikte software getest door Fox-IT, niet door een partij met politieke verbindingen.Fox-IT rapporteerde dat er geen grote kwetsbaarheden waren. Bovendien geldt dat de open code niet automatisch betekent dat elk deel vrij is te hergebruiken zonder controle. Er zijn namelijk licentievoorwaarden en beveiligingsprotocollen, en de Kiesraad bewaakt zorgvuldig de integriteit van het systeem.
Naast test- en auditprocessen schrijft de recente wetgeving rond verkiezingssoftware (de ‘Wet programmatuur verkiezingsuitslagen’) transparantieverschaffing en beheerverantwoordelijkheid voor.In april 2025 adviseerde de Kiesraad om expliciet in die regelgeving ruimte te behouden voor onvoorziene beveiligingsbehoeften en flexibiliteit. Hierdoor blijft de programmatuur zowel transparant als veerkrachtig.
Versterken van democratie met open source
De open source-aanpak van de Kiesraad bleek bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 geen theoretisch experiment, maar een concrete meerwaarde. Transparantie vergrootte het vertrouwen van burgers en belanghebbenden. Daarbij verbeterde de kwaliteit door samenwerking met marktpartijen, overheidsinstellingen en onafhankelijke auditors. Een toekomstgerichte blik op softwareontwikkeling, zoals met Abacus, garandeert tot slot dat de programmatuur niet stil staat.
Belangrijke stap in het versterken van onze democratie
Dat de Kiesraad dit niet alleen zegt, maar ook laat zien via open code en externe toetsing, is een belangrijke stap in het versterken van onze democratie. Het interview met Wilma Heemskerk op Opensourcewerken.nl biedt inzicht in deze strategie en werkwijze. Het is daarom een waardevolle bron voor wie wil begrijpen hoe open source-aanbesteding in de praktijk werkt.
Open source-software maakt verkiezingsimpact
Kiesraad stelt broncode verkiezingssoftware open
In maart 2025 maakte de Kiesraad bekend dat de programmatuur die wordt gebruikt voor het vaststellen van verkiezingsuitslagen en zetelverdeling steeds transparanter wordt. En dat niet alleen omdat de Nederlandse wet open standaarden voorschrijft, maar doordat de Kiesraad daadwerkelijk de broncode van zijn software open source ontwikkelt. Dat is geen loze belofte: in een interview met Opensourcewerken.nl, zegt inkoop- en contractmanager Wilma Heemskerk dat deze stap een bewuste afweging is geweest om vertrouwen, flexibiliteit en samenwerking te vergroten.
Door de broncode van zijn software vrij beschikbaar te maken, heeft de Kiesraad voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 een belangrijke stap gezet in democratische transparantie. De Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV2020), met name het onderdeel OSV2020-U dat instaat voor de uitslagvaststelling, is publiekelijk toegankelijk. Deze open beschikbaarheid stelt burgers, experts en belanghebbenden in staat om de werking van de software te inspecteren. Zodoende kunnen zij meekijken in het proces van optelling en zetelberekening.
Dat is niet enkel symbolisch: volgens het wettelijke toetsingsrapport van 11 september 2025, uitgevoerd door Expleo, zijn er geen ernstige functionele tekortkomingen gevonden in de softwareversie die werd gebruikt. Deze onafhankelijke toetsing versterkt het signaal dat de Kiesraad niet alleen openheid wil tonen, maar ook de kwaliteit en betrouwbaarheid van de software serieus neemt.
Impact op de verkiezingen van 2025
Wat betekent dat concreet voor de meest recente Kamerverkiezingen? Eerst en vooral versterkt het open source-karakter het publieke vertrouwen. In een tijd waarin cyber-dreigingen, desinformatie en scepsis rond stemprocessen toenemen, biedt de Kiesraad met open code een meetbare mate van controleerbaarheid.
Daarnaast bevordert open source samenwerking en innovatie. In het interview met Opensourcewerken.nl benadrukt Heemskerk dat marktconsultaties en rijksbrede samenwerking cruciaal waren bij de aanbesteding. Door externe partijen, onafhankelijke auditors en andere overheidsinstellingen in te betrekken, creëert de Kiesraad niet alleen redundantie en expertise, maar ook diversiteit in mogelijke technische bijdragen en verbeteringen.
Bovendien is de volledig open source-strategie niet statisch. De Kiesraad ontwikkelt namelijk een nieuwe module genaamd Abacus, die op termijn de bestaande OSV2020-U (de optelsoftware) moet vervangen. Deze stap onderstreept dat open source voor de Kiesraad geen marketinginstrument is, maar een structurele koers naar toekomstbestendigheid en schaalbaarheid.
Waarborgen van veiligheid en integriteit open source
Sommige critici zouden kunnen beweren dat open source kwetsbaarheden met zich meebrengt, maar de Kiesraad anticipeert hier expliciet op. Voor de verkiezingen van 2025 werd de gebruikte software getest door Fox-IT, niet door een partij met politieke verbindingen. Fox-IT rapporteerde dat er geen grote kwetsbaarheden waren. Bovendien geldt dat de open code niet automatisch betekent dat elk deel vrij is te hergebruiken zonder controle. Er zijn namelijk licentievoorwaarden en beveiligingsprotocollen, en de Kiesraad bewaakt zorgvuldig de integriteit van het systeem.
Naast test- en auditprocessen schrijft de recente wetgeving rond verkiezingssoftware (de ‘Wet programmatuur verkiezingsuitslagen’) transparantieverschaffing en beheerverantwoordelijkheid voor. In april 2025 adviseerde de Kiesraad om expliciet in die regelgeving ruimte te behouden voor onvoorziene beveiligingsbehoeften en flexibiliteit. Hierdoor blijft de programmatuur zowel transparant als veerkrachtig.
Versterken van democratie met open source
De open source-aanpak van de Kiesraad bleek bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 geen theoretisch experiment, maar een concrete meerwaarde. Transparantie vergrootte het vertrouwen van burgers en belanghebbenden. Daarbij verbeterde de kwaliteit door samenwerking met marktpartijen, overheidsinstellingen en onafhankelijke auditors. Een toekomstgerichte blik op softwareontwikkeling, zoals met Abacus, garandeert tot slot dat de programmatuur niet stil staat.
Dat de Kiesraad dit niet alleen zegt, maar ook laat zien via open code en externe toetsing, is een belangrijke stap in het versterken van onze democratie. Het interview met Wilma Heemskerk op Opensourcewerken.nl biedt inzicht in deze strategie en werkwijze. Het is daarom een waardevolle bron voor wie wil begrijpen hoe open source-aanbesteding in de praktijk werkt.