The SparQle
  • Impact Stories
  • Digital Impact Makers
  • Thema’s
    • Digitale samenleving & ethiek
      • Digitale identiteit & vertrouwen
      • Digitale inclusie & toegankelijkheid
      • Ethische technologie & AI
      • Privacy & digitale rechten
    • Digitale soevereiniteit & economie
      • Blockchain & digitale waarde
      • Cybersecurity & nationale veiligheid
      • Data soevereiniteit & governance
      • Europese cloud & infrastructuur
    • Duurzame digitalisering & ecologie
      • Circulaire IT & duurzame inkoop
      • Green IT & CO₂-reductie
      • Meetbaarheid & rapportage (ESG/CSRD)
      • Smart cities & digitale duurzaamheid
    • Innovatie & maatschappelijke impact
      • Innovatie & ESG
      • Innovatieve technologieën
      • Startups & ondernemerschap met impact
      • Toepassingen in sectoren
    • Transparantie & verantwoord digitaliseren
      • AI governance & regelgeving
      • Data-ethiek & verantwoord gebruik
      • ESG/CSRD & rapportage
      • Transparantie & open standaarden
  • Dossiers
    • Vast in de cloud
      • De weg uit de soevereine impasse (#1)
      • Dit zijn de vijf wegen vooruit (#2)
      • Drie mythes die verlammen (#3)
      • 90% van data wordt vergeten (#4)
      • “Van bondgenoot naar vazal” (#5)
    • Digitale autonomie in actie
      • ICC ruilt Microsoft Office in
      • Zo krijg je grip op Big Tech
      • DCC geeft goede voorbeeld
      • Soevereine back-up in zorg
  • Contact
  • Doe mee met The SparQle!
AI-security

AI-veiligheid versterkt menselijke agency

By Sander Hulsman on 23 oktober 2026

Veilige AI geeft Europa meer handelingsruimte

AI-veiligheid gaat niet alleen over het voorkomen van incidenten. Goed ontworpen AI-veiligheid kan juist zorgen voor meer menselijke controle, meer vertrouwen in digitalisering en meer strategische ruimte voor Europa. De analyse van Yuri van Geest laat zien waarom veiligheid en innovatie niet tegenover elkaar hoeven te staan.

AI ontwikkelt zich snel en krijgt steeds meer toegang tot data, systemen en processen. Daardoor verandert ook de betekenis van AI-governance. Het gaat niet meer alleen om de vraag of een model goede antwoorden geeft. Organisaties moeten ook weten wat een AI-systeem zelfstandig kan doen, welke bevoegdheden het heeft en of mensen nog daadwerkelijk kunnen ingrijpen.

Beheersbare innovatie

Yuri van Geest koppelt AI-veiligheid in zijn recente analyse aan macht, geopolitiek, energie en menselijke agency. Hij beschrijft meerdere scenario’s voor de komende twaalf maanden en benadrukt dat zijn percentages geen wetenschappelijke waarschijnlijkheden zijn, maar persoonlijke inschattingen. Juist dat onderscheid is belangrijk. Niet iedere voorspelling uit zijn long-read is hard bewijs, maar de onderliggende ontwerpvragen zijn wel relevant.

Een belangrijk punt is dat AI-veiligheid niet pas moet beginnen wanneer regelgeving dat verplicht. Van Geest pleit voor engineering, incidentanalyse, testen, beperkte toegangsrechten en onafhankelijke evaluatie. Dat sluit aan bij de ontwikkeling van Europese AI-regels. Sinds augustus 2026 worden belangrijke onderdelen van de Europese AI Act gehandhaafd, waaronder regels voor general-purpose AI, transparantie en AI-geletterdheid.

Dat creëert een interessante verschuiving. Veiligheid wordt niet langer alleen een juridische verplichting, maar kan onderdeel worden van het ontwerp van digitale producten en processen.

Menselijke controle

Van Geest gebruikt menselijke agency als centraal begrip. Daarmee bedoelt hij het vermogen van mensen en organisaties om zelf keuzes te maken en daadwerkelijk te kunnen handelen. Dat wordt belangrijker wanneer AI-systemen steeds autonomer worden.

De Europese AI Act legt bij hoogrisicosystemen daarom nadruk op menselijke controle. Mensen moeten systemen kunnen monitoren, interpreteren en waar nodig overrulen. UNESCO hanteert een vergelijkbare benadering. De organisatie stelt dat AI menselijke verantwoordelijkheid niet mag vervangen en koppelt AI-governance aan mensenrechten, transparantie, privacy, veiligheid en menselijke supervisie.

Dat levert een concreet voordeel op. Een organisatie die haar AI-systemen begrijpt, kan sneller ingrijpen, eenvoudiger van leverancier veranderen en beter bepalen waar autonomie wel en niet wenselijk is. AI wordt daarmee geen black box waarop de organisatie steeds afhankelijker wordt, maar een bestuurbare component van de digitale infrastructuur.

Europese AI

Europese tech EuroStack
[Afbeelding: Pete Linforth | Pixabay]

Daar ligt ook een duidelijke Europese dimensie. Stanford HAI constateert dat AI-soevereiniteit steeds belangrijker wordt in nationaal beleid. Europa heeft zijn publieke AI-rekeninfrastructuur de afgelopen jaren uitgebreid, terwijl landen wereldwijd investeren in eigen AI-capaciteit en data-infrastructuur.

Europese digitale autonomie betekent daarbij niet dat Europa alles zelf moet bouwen. Het gaat ook om keuzevrijheid. Organisaties moeten kunnen bepalen welke modellen zij gebruiken, waar data worden verwerkt, onder welke jurisdictie een leverancier valt en hoe eenvoudig zij kunnen overstappen.

Juist onafhankelijke evaluatie en interoperabiliteit kunnen daarin een Europese kans worden. Wanneer prestaties van AI-systemen controleerbaar en vergelijkbaar worden, ontstaat ruimte voor nieuwe leveranciers, gespecialiseerde AI-toepassingen en Europese innovatie. Veiligheid kan zo bijdragen aan een diverser technologisch ecosysteem in plaats van uitsluitend aan meer controle door de grootste spelers.

AI-governance

De positieve impact van deze ontwikkeling gaat uiteindelijk verder dan cybersecurity. Goede AI-governance kan vertrouwen vergroten bij medewerkers, klanten, bestuurders en publieke organisaties. Duidelijke verantwoordelijkheden maken het bovendien eenvoudiger om AI toe te passen in sectoren waar fouten grote gevolgen kunnen hebben.

De echte winst van AI-veiligheid zit daarmee niet alleen in het voorkomen van een incident

De Raad van Europa kiest daarbij nadrukkelijk voor een benadering waarin AI verenigbaar moet zijn met mensenrechten, democratie en de rechtsstaat, terwijl technologische vooruitgang en innovatie mogelijk blijven. De Europese Unie ratificeerde die internationale AI-conventie in mei 2026.

De echte winst van AI-veiligheid zit daarmee niet alleen in het voorkomen van een incident. Het gaat om het bouwen van een digitale samenleving waarin organisaties sneller kunnen innoveren zonder de controle over hun technologie, data en besluitvorming uit handen te geven.

AI-veiligheid hoeft innovatie dus niet af te remmen. Mits veiligheid vanaf het ontwerp onderdeel wordt van AI-governance, kan het juist de basis vormen voor meer vertrouwen, meer keuzevrijheid en meer menselijke agency.

AIAI governanceDigitale governanceEthische AIEU AI ActInnovatie
Posted in AI governance & regelgeving, Cybersecurity & nationale veiligheid, Data soevereiniteit & governance, Digitale samenleving & ethiek, Ethische technologie & AI, Innovatie & maatschappelijke impact, Transparantie & verantwoord digitaliseren.
Share
PreviousNederlandse Digitale Dienst maakt overheid wendbaarder
NextCybersecurity in organisaties: samen leren
Tekengebied 3
  • Contact
  • Updates
  • Doe mee!
  • Disclaimer
  • Algemene Voorwaarden
  • Privacy
Alle intellectuele eigendomsrechten op de inhoud van deze website, waaronder teksten, afbeeldingen, logo’s en grafische elementen, berusten bij The SparQle, tenzij anders vermeld. Het is niet toegestaan om materiaal van deze website te kopiëren, verspreiden of te gebruiken zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van The SparQle.
© 2026 SparQle Media
  • Impact Stories
  • Digital Impact Makers
  • Thema’s
    • Digitale samenleving & ethiek
      • Digitale identiteit & vertrouwen
      • Digitale inclusie & toegankelijkheid
      • Ethische technologie & AI
      • Privacy & digitale rechten
    • Digitale soevereiniteit & economie
      • Blockchain & digitale waarde
      • Cybersecurity & nationale veiligheid
      • Data soevereiniteit & governance
      • Europese cloud & infrastructuur
    • Duurzame digitalisering & ecologie
      • Circulaire IT & duurzame inkoop
      • Green IT & CO₂-reductie
      • Meetbaarheid & rapportage (ESG/CSRD)
      • Smart cities & digitale duurzaamheid
    • Innovatie & maatschappelijke impact
      • Innovatie & ESG
      • Innovatieve technologieën
      • Startups & ondernemerschap met impact
      • Toepassingen in sectoren
    • Transparantie & verantwoord digitaliseren
      • AI governance & regelgeving
      • Data-ethiek & verantwoord gebruik
      • ESG/CSRD & rapportage
      • Transparantie & open standaarden
  • Dossiers
    • Vast in de cloud
      • De weg uit de soevereine impasse (#1)
      • Dit zijn de vijf wegen vooruit (#2)
      • Drie mythes die verlammen (#3)
      • 90% van data wordt vergeten (#4)
      • “Van bondgenoot naar vazal” (#5)
    • Digitale autonomie in actie
      • ICC ruilt Microsoft Office in
      • Zo krijg je grip op Big Tech
      • DCC geeft goede voorbeeld
      • Soevereine back-up in zorg
  • Contact
  • Doe mee met The SparQle!